SIĞIRLARDA KIŞ DİZANTERİSİ

“Kış Dizanterisi” adından da anlasılacagı gibi, Kasım ayından Mart ayına kadar soguk mevsimler boyunca ortaya çıkabilen ve sürüdeki bütün hayvanları ama özellikle ergin sıgırları etkileyen viral bir hastalıktır. Bol sulu, orta derecede kokulu ishal görülür ve bazı hayvanlarda dıskıda kan da bulunabilir. Hastalıgın birincil etkeni kesin olarak tanımlanmamıs olmasına ragmen, buzagılarda erken dönem ishallerinin en az ’ sinden sorumlu olan “Coronavirus” olduguna dair yaygın bir görüs mevcuttur. Coronavirus, bazen insanlarda da ishal salgınlarına yol açan bir etkendir. Ilk etapta hastalıgın yem maddesi kaynaklı oldugu düsünülür ve isletmede kısa süreli bir “alarm” durumu yasanır. Ancak bu günler boyunca hayvanların küçük bir kısmı hariç yemlerini tüketir ve bazıları haf sancılı da olsa normal yasamlarına devam ederler. 2 hafta içinde isletmedeki neredeyse bütün hayvanlar az ya da çok etkilenerek hastalıgı geçirmis olur. Hastalık belirtileri basladıktan sonraki iyilesme süreci 1-4 gün arasındadır ve hayvanların büyük bir kısmı az etkilenir ve herhangi bir müdahaleye gerek kalmadan kendi kendilerine iyilesirler. Neredeyse bir anda sürünün tamamı hastalanır ve yine büyük bir hızla iyilesir.

NEDEN ÖNEMLIDIR?

Önemi ekonomiktir. Ölüm normalde hiç görülmemesine ragmen yüksek düzeyde etkilenmis ineklerde %5 ila %50 arasında süt kaybı olusabilir ve olusan ishale baglı büyük miktarda vücut sıvısı kaybı sekillenir. Bununla birlikte etken, iskembedeki “Papilla” lar gibi çalısan ve bagırsak yüzeyini olusturan “VILLI” adı verilen emici çıkıntılara hasar verir ve ortaya besin maddeleri ve suyun emilimi ile ilgili problemler çıkar. NE YAPILMALIDIR: Öncelikle Veteriner Hekim ile temasa geçilerek, yüksek düzeyde etkilenmis hayvanların kaybettigi sıvının yerine konup, direnci düsen hayvanların ikincil enfeksiyonlardan korunması maksadıyla destek tedavisi protokolü düzenlenmesi saglanmalıdır. Ayrıca bu hayvanların içme suyuna da yine elektrolit ve kolay kullanılabilir enerji içeren hazır preparatlar konulabilir. Bulasmayı engellemek için, gübre temizlemekte kullanılan hiçbir ekipman yem hazırlamak için kullanılmamalıdır. Isletmeler, dısarıdan araç ve insan girisinde koruma önlemleri almalı, araç, çizme, elbise, el temizligi ve genel biyogüvenlik kurallarına titizlikle uyulmalıdır. Çevrede hasta hayvanların bulundugu bir isletme varsa, yine giris çıkıslar kontrol altına alınmalıdır. Bunun yanı sıra, buzagıların ilk hafta ishallerine karsı ineklerin agız sütü kalitesini arttırmak için gebelik döneminde uygulanan karma asılar, buzagıları ilk hafta ishallerinden korudugu gibi, inekleri de“kıs dizanterisi”ne karsı koruyabilir.